الملا فتح الله الكاشاني

320

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

از فقهاى ما است كه حرم قبلهء كسى است كه دور باشد از اهل افاق چنان كه بتفصيل بيايد و مرويست كه آن حضرت روز دوشنبه منتصف رجب در سال دوم از هجرت قبل از واقعهء بدر به دو ماه در مسجد بنى سلمه دو ركعت نماز ظهر گذارده بود كه اين حكم نازل شد هم در نماز روى از صخره گردانيده بميزاب توجه فرمود و آن مسجد بذى القبلتين اشتهار يافت ابو غارب روايت كند كه ما روى ببيت المقدس داشتيم و در ركوع بوديم كه رسول روى بكعبه كرد ما نيز روى بآنصوب كرديم مردان بصف زنان و زنان بصف مردان آمدند و بعد از تخصيص خطاب جهت تصريح بعموم حكم همهء امت آن حضرت را ميگويد كه * ( وَحَيْثُ ما كُنْتُمْ ) * و هر جا كه باشيد در بر و بحر و سهل و جبل و شرق و غرب و خواهيد كه نماز بگذاريد * ( فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ ) * پس بگردانيد رويهاى خود را * ( شَطْرَه ) * در جانب مسجد مذكور در انوار آورده كه حق تعالى اول رسول خود را مخصوص ساخت بخطاب جهت تعظيم و ايجاب رغبت او و بعد از آن تعميم آن فرمود به جهت تصريح بعموم حكم و تاكيد امر قبله تخصيص امت بر متابعت از حسن بصرى منقولست كه اول حق تعالى وحى كرد به حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله كه من توجه ببيت المقدس را منسوخ كردم و نزول اين وحى در وقتى بود كه هنوز زمان اداى نماز در نرسيده بود و در آن وقت نگفت كه روى بكعبه كن چون وقت نماز درآمد رسول صلَّى اللَّه عليه و آله در آسمان نگاه ميكرد بانتظار اينكه وحى نازل شود كه بچه جهت توجه نمايد پس حق سبحانه و تعالى به او وحى فرستاد و او را و ساير امت او را بتوجه بكعبه امر كرد و بنا بر اين آيه دليل است بر آنكه تأخير بيان از وقت خطاب جايز است و از وقت حاجت جايز نيست چنان كه قاعدهء علماى اماميه است در اصول مذهب و بعد از آن بيان عناد يهود با رسول صلَّى اللَّه عليه و آله مىكند بقوله * ( وَإِنَّ الَّذِينَ ) * و بدرستى كه آنان كه * ( أُوتُوا الْكِتابَ ) * داده شدند كتاب تورية يعنى علماى يهود * ( لَيَعْلَمُونَ أَنَّه الْحَقُّ ) * هر آينه ميدانند كه تحويل يا توجه بقبلهء كعبه درست و راست است و حكم آن صادر شده * ( مِنْ رَبِّهِمْ ) * از نزد پروردگار ايشان به جهت علم ايشان على الاجمال به آنكه عادة اللَّه جاريست بر تخصيص هر شريعتى به قبله و على التفصيل به آنكه در تورية مكتوبست كه پيغمبر آخر الزمان به دو قبله نماز گذارد و آخر قبلهء كه بر آن باشد كعبه باشد و با وجود اين انكار ميكنند و عناد ميورزند و تحويل را حق نميدانند جهت حسد و حقد و استكبار و خوف فوت رياسة از ايشان و گويند مراد به اين جماعت علماى يهود و نصارىاند * ( وَمَا اللَّه ) * و نيست خدا * ( بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ ) * غافل و بى خبر از آنچه ميكنند يهود از انكار قبله با وجود علم ايشان بحقيت آن و از آنچه اهل ايمان عمل ميكنند از تحويل و تصديق به آن اين وعد و وعيد است براى فريقين و در آيه